Barna hugsar det de gjorde saman, ikkje kor dyr ferien var

Sommarferien i 2026 ligg an til å bli ein dyr affære for mange barnefamiliar, og både barn og vaksne samanliknar seg med andre.

– For ungar er det jo status å seie at du har vore på fotball-VM eller har reist til utlandet. Og ikkje alle kan ha hytte ved sjøen, seier Henrik Neegaard.

Neegaard har i ei årrekke forska på og undervist i friluftsliv og pedagogikk. Han understrekar at sjølv om det som kostar kan gi status, er det ikkje prislappen barna hugsar i åra etter.

Kort oppsummert

Barn hugsar det de gjer saman, ikkje kor dyrt det er. Trygge relasjonar og felles opplevingar er viktigast.
Bruk natur og nærmiljø for rimelege ferieopplevingar og prøv noko nytt.
Unngå å påskjønne turar med skjermtid for å bevare indre motivasjon.

Oppsummeringa er laga av KI og kvalitetssikra av OsloMet.

Neegaard har i ei årrekke forska på og undervist i friluftsliv og pedagogikk. Han understrekar at sjølv om det som kostar kan gi status, er det ikkje prislappen barna hugsar i åra etter.

– At barn har det trygt og godt, har gode opplevingar, veit at dei har likt det dei har gjort og klarer å sette ord på det – då har dei hatt det fint, seier Neegaard.

Sjå Neegaards tips til gode og rimelege aktivitetar lenger ned i saka.

Vi går i samanlikningsfella heile livet

– Å samanlikne seg med andre er ei evig felle. Ny mobil, nye klede og statussymbol – både vaksne og unge går i den, forklarer Neegaard.

Sosiale medium som Instagram gjer samanlikninga kontinuerleg.

– Men at alt skal vere fint og fancy er ikkje nødvendigvis det beste for barna. Det er gode relasjonar og gode opplevingar med familie og venner som er viktigast.

Gjer noko du ikkje har gjort før

Ikkje alle familiar er vande til å bruke naturen, men kanskje er ferien nettopp tida for å prøve noko nytt?

– Å komme seg ut i naturen krev veldig lite. Ofte berre ein bussbillett, klede etter vêret, niste og solvern. Ulsrudvannet i Oslo er for eksempel kort gonge frå buss og T-bane, seier Neegaard.

Å starte lokalt krev ingen forkunnskapar, meiner han.

– Spør gjerne om råd frå folk du møter på tur, eller frå andre som pleier å vere ute.

Mann tar i mot eit lite barn som hoppar frå ein stein.

Ikkje gi barna for mange val

At barn kjedar seg kan vere sunt.

– Når barn må finne ut av ting sjølv, øver dei på å vere kreative. At noko kjennest kjedeleg, bør ikkje vere eit argument for å droppe å prøve, seier han.

Eit råd Neegaard vil gi til foreldre som vil motivere barna til tur i naturen, er å ikkje gi for mange val.

– Si: «I dag kan vi velje mellom dette eller dette». «Kva vil du gjere i dag?» er ofte eit for ope spørsmål.

Får barna velje heilt fritt, endar dei gjerne med det dei er vande til – ofte noko med skjerm, om dei liker det.

– Ha gjerne ei grad av medverknad, men avgrens vala, seier han.

Ikkje påskjønn barna med skjermtid

Neegaard meiner debatten om skjermtid fort kan bli polarisert.

– Enten er du for skjermtid eller så er du imot, seier han.

Utan å gå inn i den debatten, rådar han foreldre til å unngå å bruke skjermtid som påskjønning for ein tur i skogen.

– La oss seie at vi skal gå to timar i dag, og så får barna så mykje skjerm dei vil etterpå. Då risikerer du å ta bort den indre motivasjonen for å vere ute, seier Neegaard.

Han anbefaler heller å forsterke opplevinga undervegs. Begynn med ein kort tur, og gi barna meistringskjensle – utan at det må koplast til ekstra påskjønningar.

– Om dei går og ventar på skjermen, kan du miste litt av kontakten mellom deg og barna, seier han.

Krabbefiske krev berre hyssing

– Mange som vaks opp på 80-talet, hugsar dei enkle tinga frå feriane. Som å fiske krabber. Det krev ikkje dyrt utstyr – berre litt bomullshyssing, seier han.

I Oslofjorden er det ikkje lov å plukke blåskjel, men stillehavsøsters er det flust av.

– Østersane kan knusast og fungerer framifrå som krabbeagn. Berre hugs å sleppe krabbene ut igjen i Oslofjorden, legg han til.

Om du ikkje har bøtte, kan du for eksempel bruke ein isboks.

Bruk nærmiljøet ditt

– Bruk nærmiljøet ditt og bruk naturen. Det treng ikkje koste meir enn ein bussbillett. Hugs å ta deg god tid, så får du pratet med barna om det de ser og opplever på vegen, seier Neegaard.

Naturen byr også på mange spennande oppdagingar for store og små. Bur du i Oslo, har du for eksempel Akerselva og Alnaelva.

– Og kanskje ser de frosk, hoggorm, fuglar eller maurar.

Det er også mange moglegheiter til å unngå overfylte strender om de oppsøker mindre, skjerma vatn i skogen.

Her er tips til rimelege sommaraktivitetar for barnefamiliar

Les intervjuet med Neegaard «Prøv desse enkle aktivitetane med barna i sommar» frå 2019 om du ønsker fleire tips eller vil lese meir om korleis du går fram.

Ved havet:

Ta med bøtte og spade til ei strand. Det treng ikkje å vere ei sandstrand. La dei gå berrføtt og med minst mogleg klede.
Ta med håv og bøtte og fang reker, krabbar, småfisk, sjøstjerner etc.
Viss barna kan svømme, la dei få hoppe frå høgder. La dei fiske med blankt sluk.

I skogen eller på fjellet: